Definicja, znaczenie i profilaktyka
Biofilm bakteryjny to zorganizowana społeczność mikroorganizmów, która osadza się na powierzchniach w jamie ustnej oraz poza nią. W stomatologii kojarzy się on przede wszystkim z płytką nazębną, czyli lepką warstwą bakterii, która tworzy się na zębach, implantach, protezach oraz aparat ortodontycznym.
Czym jest biofilm bakteryjny?
Biofilm to społeczność bakterii i innych mikroorganizmów, które tworzą trójwymiarową strukturę oraz są osadzone w tzw. matrycy ekstrakomórkowej. Ta macierz składa się głównie z polisacharydów oraz białek i chroni bakterie przed czynnikami zewnętrznymi.
Biofilm różni się od wolno pływających bakterii (planktonicznych) tym, że jest trwały, przylega do powierzchni zębów. Ponadto jest trudniejszy do usunięcia – dlatego regularna higiena jamy ustnej ma kluczowe znaczenie.
PRZECZYTAJ TAKŻE: HALITOZA
Etapy powstawania biofilmu
- Adhezja początkowa – Białka śliny szybko osadzają się na czystej powierzchni zęba, tworząc tzw. pelikulę.
- Kolonizacja – Pierwsze bakterie, głównie z rodzaju Streptococcus, przyczepiają się i zaczynają się namnażać.
- Dojrzały biofilm – Warstwy mikroorganizmów rosną i tworzą złożoną strukturę, co prowadzi do wzrostu kwasów i metabolitów szkodliwych dla szkliwa.
Znaczenie biofilmu dla zdrowia jamy ustnej
Biofilm jest główną przyczyną próchnicy, zapalenia dziąseł i chorób przyzębia, ponieważ bakterie produkują kwasy oraz toksyny, które mogą uszkadzać szkliwo i tkanki przyzębia.
Jeśli biofilm pozostaje na zębach zbyt długo, może mineralizować się w kamień nazębny, który jest trudny do usunięcia bez zabiegu profesjonalnego czyszczenia w klinice stomatologicznej.
Biofilm a implanty i zabiegi stomatologiczne
Biofilm może osadzać się nie tylko na naturalnych zębach, ale również na implantach czy innych materiałach medycznych. Jego obecność wokół implantów może prowadzić do zapalenia okołowszczepowego (peri-implantitis) i utraty implantu, jeśli pacjent nie dba o odpowiednią higienizację.
Zapobieganie i usuwanie
Regularne mycie zębów, nitkowanie, płukanie antybakteryjne oraz profesjonalna higienizacja w klinice stomatologicznej to najskuteczniejsze metody kontroli biofilmu bakteryjnego.
- Szczotkowanie – usuwa świeży nalot zanim zdąży dojrzeć
- Nici dentystyczne – pozwalają dotrzeć do przestrzeni międzyzębowych
- Zabiegi higienizacyjne – usuwają zwapniały kamień nazębny oraz osad w trudno dostępnych miejscach
Podsumowanie
Biofilm bakteryjny to kluczowy element mikroflory jamy ustnej. Choć sam w sobie jest naturalny, to jego nadmierne gromadzenie może prowadzić do poważnych chorób. Regularne wizyty u stomatologa oraz codzienna higiena jamy ustnej pomagają zapobiegać problemom, które wymagają interwencji dentystycznej lub specjalistycznych zabiegów.
Powrót do: Słownik